10 cuốn sách về tài chính cá nhân giúp bạn thay đổi cách nhìn về tiền bạc
Có một điều khá thú vị: nhiều người dành hàng chục năm để học cách kiếm tiền, nhưng lại dành rất ít thời gian để học cách quản lý số tiền mình kiếm được.
Chúng ta có thể học một nghề trong nhiều năm, học cách kinh doanh, học cách đầu tư, thậm chí dành rất nhiều thời gian để tìm kiếm một công việc có thu nhập tốt hơn. Nhưng khi nhận được tiền, không ít người vẫn chi tiêu theo cảm xúc, không có quỹ dự phòng, không biết mình đang sở hữu bao nhiêu tài sản, đang có những khoản nợ nào và càng không biết bao nhiêu tiền là đủ cho một cuộc sống mà mình mong muốn.
Đến một lúc nào đó, họ nhận ra một nghịch lý: thu nhập tăng nhưng cảm giác an toàn tài chính lại không tăng theo.
Vấn đề đôi khi không nằm ở việc bạn kiếm được bao nhiêu tiền, mà nằm ở cách bạn suy nghĩ và hành xử với tiền.
Đó cũng là lý do mình tin rằng đọc sách về tài chính cá nhân là một trong những khoản đầu tư đáng giá nhất. Một cuốn sách hay có thể giúp bạn nhìn thấy một sai lầm mà nếu tự trải nghiệm, bạn có thể phải mất nhiều năm và rất nhiều tiền mới nhận ra.
Nếu bạn đang muốn xây dựng một nền tảng tài chính vững vàng hơn, dưới đây là những cuốn sách mình nghĩ bạn nên đọc ít nhất một lần trong đời.
1. Cha Giàu Cha Nghèo – Robert Kiyosaki
Nếu phải chọn một cuốn sách để bắt đầu hành trình thay đổi tư duy về tiền bạc, Cha Giàu Cha Nghèo gần như luôn nằm trong danh sách đầu tiên.
Điểm thú vị của cuốn sách không nằm ở những công thức đầu tư phức tạp mà ở cách Robert Kiyosaki đặt lại một câu hỏi rất cơ bản: Tài sản thực sự là gì?
Thông qua hình ảnh hai người cha với hai cách nhìn hoàn toàn khác nhau về tiền bạc, tác giả giúp người đọc nhận ra sự khác biệt giữa việc làm việc để kiếm tiền và xây dựng những tài sản có khả năng tạo ra dòng tiền cho mình.
Một trong những bài học nổi bật là cách phân biệt giữa tài sản và tiêu sản. Một món đồ có giá trị lớn chưa chắc đã khiến bạn giàu hơn nếu nó liên tục lấy tiền ra khỏi túi bạn.
Điều mình thích ở cuốn sách này là nó không bắt đầu bằng câu hỏi “Bạn nên đầu tư vào đâu?”, mà bắt đầu bằng câu hỏi quan trọng hơn: “Bạn đang có tư duy như thế nào về tiền?”
Đây là một cuốn sách phù hợp cho người mới bắt đầu, đặc biệt nếu bạn cảm thấy mình đang kiếm tiền nhưng chưa thực sự làm chủ được tiền.
2. Người Giàu Có Nhất Thành Babylon – George S. Clason
Có những nguyên tắc tài chính dù trải qua hàng trăm năm vẫn không thay đổi.
Người Giàu Có Nhất Thành Babylon là một trong những cuốn sách như vậy.
Thông qua những câu chuyện ngụ ngôn lấy bối cảnh thành Babylon cổ đại, George S. Clason truyền tải những bài học rất đơn giản về tiết kiệm, kiểm soát chi tiêu, gia tăng tài sản và đầu tư có hiểu biết.
Một nguyên tắc nổi tiếng của cuốn sách là hãy trích lại một phần thu nhập cho chính mình trước khi sử dụng phần còn lại.
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây lại là điều rất nhiều người không làm được.
Khi nhận lương, chúng ta thường trả tiền nhà, tiền điện, tiền học, tiền mua sắm, tiền ăn uống... rồi cuối tháng mới nghĩ đến chuyện tiết kiệm. Kết quả là phần tiền dành cho tương lai thường trở thành phần tiền “nếu còn”.
Cuốn sách giúp thay đổi thứ tự đó: hãy trả cho tương lai của mình trước.
Nếu bạn đang muốn bắt đầu xây dựng quỹ dự phòng hoặc hình thành thói quen tiết kiệm, đây là một cuốn sách rất đáng đọc.
3. Tâm Lý Học Về Tiền – Morgan Housel
Có một cuốn sách về tiền mà mình đặc biệt thích vì nó không cố dạy bạn trở thành một nhà đầu tư tài ba.
Thay vào đó, nó giúp bạn hiểu tại sao con người lại thường đưa ra những quyết định tiền bạc rất thiếu lý trí.
Đó chính là Tâm Lý Học Về Tiền của Morgan Housel.
Tiền không đơn thuần là những con số. Cách chúng ta sử dụng tiền chịu ảnh hưởng rất lớn bởi tuổi thơ, gia đình, trải nghiệm, môi trường sống, những điều chúng ta từng chứng kiến và cả những nỗi sợ bên trong mỗi người.
Có người kiếm được rất nhiều tiền nhưng luôn cảm thấy thiếu. Có người thu nhập không quá cao nhưng lại có một nền tảng tài chính rất vững vàng.
Cuốn sách giúp người đọc hiểu rằng thành công tài chính không chỉ phụ thuộc vào việc bạn biết bao nhiêu về đầu tư, mà còn phụ thuộc vào cách bạn hành xử trong những thời điểm tham lam, sợ hãi hoặc bất an.
Một bài học mình đặc biệt tâm đắc là khái niệm “đủ”.
Nếu bạn không biết bao nhiêu là đủ, bạn rất dễ biến cuộc đời mình thành một cuộc đua không có điểm kết thúc.
4. Tự Do Tài Chính – Grant Sabatier
Nếu bạn thuộc nhóm người trẻ muốn tìm một cách tiếp cận hiện đại hơn về tự do tài chính, Tự Do Tài Chính của Grant Sabatier là một lựa chọn đáng chú ý.
Điểm khác biệt của cuốn sách là tác giả không chỉ nói về tiết kiệm.
Ông tập trung vào ba vấn đề: tăng thu nhập, tối ưu thời gian và đầu tư phần tiền tạo ra.
Điều này rất đáng suy nghĩ.
Bởi nếu thu nhập chỉ có một nguồn và nguồn đó phụ thuộc hoàn toàn vào số giờ bạn làm việc, khả năng tăng tốc tài chính sẽ luôn có giới hạn.
Từ đó, cuốn sách khuyến khích người đọc tìm kiếm thêm những nguồn thu nhập khác, phát triển kỹ năng có giá trị hơn và sử dụng phần tiền dư để đầu tư dài hạn.
Đây cũng là một góc nhìn mình rất đồng tình: tiết kiệm là nền móng, nhưng tăng năng lực tạo thu nhập mới là động cơ giúp nền tảng tài chính phát triển nhanh hơn.
5. Con Đường Tự Do Tài Chính – Bodo Schäfer
Tự do tài chính không phải là một cái đích xuất hiện sau một đêm.
Đó là cả một quá trình.
Trong Con Đường Tự Do Tài Chính, Bodo Schäfer tiếp cận hành trình này theo từng giai đoạn, từ việc xây dựng nền tảng an toàn đến tích lũy tài sản và tiến tới trạng thái mà tiền có thể hỗ trợ cuộc sống của bạn.
Điểm đáng học hỏi ở cuốn sách là cách tác giả nhìn tài chính như một hệ thống, thay vì chỉ tập trung vào việc kiếm thật nhiều tiền.
Bạn cần có tiền dự phòng trước khi nghĩ đến những khoản đầu tư rủi ro hơn. Bạn cần kiểm soát nợ trước khi nói đến tự do tài chính. Và bạn cần một kế hoạch rõ ràng thay vì chỉ hy vọng rằng tương lai sẽ tốt hơn.
Đây là cuốn sách phù hợp với những ai đang muốn tái cấu trúc lại toàn bộ bức tranh tài chính cá nhân của mình.
6. Tài Chính Cá Nhân Dành Cho Người Việt Nam – Lâm Minh Chánh
Một vấn đề khi đọc sách tài chính nước ngoài là không phải bài học nào cũng có thể áp dụng nguyên xi vào Việt Nam.
Thói quen tiêu dùng, thu nhập, môi trường kinh doanh, thị trường đầu tư và cách mỗi gia đình Việt Nam nhìn nhận về tiền đều có những đặc điểm riêng.
Vì vậy, Tài Chính Cá Nhân Dành Cho Người Việt Nam là một lựa chọn đáng để tham khảo nếu bạn muốn tiếp cận chủ đề này gần hơn với thực tế trong nước.
Cuốn sách đề cập đến những vấn đề rất gần gũi với đời sống: quản lý thu nhập, chi tiêu, tiết kiệm, bảo vệ tài chính và lựa chọn các kênh đầu tư.
Điều quan trọng không phải là đọc xong và lập tức đi đầu tư vào một kênh nào đó.
Giá trị lớn hơn là bạn bắt đầu biết đặt câu hỏi: Mình đang ở đâu trên bản đồ tài chính cá nhân? Mục tiêu của mình là gì? Và đồng tiền này nên được sử dụng như thế nào để phục vụ mục tiêu đó?
7. Nhà Đầu Tư Thông Minh – Benjamin Graham
Nếu những cuốn sách phía trên giúp bạn xây dựng nền móng tài chính cá nhân, thì Nhà Đầu Tư Thông Minh đưa bạn bước sâu hơn vào thế giới đầu tư.
Benjamin Graham là một trong những người đặt nền móng cho trường phái đầu tư giá trị. Tư tưởng nổi bật của ông không phải là tìm cách dự đoán thị trường ngày mai tăng hay giảm, mà là tìm kiếm giá trị thực và luôn duy trì biên độ an toàn.
Một trong những bài học lớn nhất của cuốn sách là: đầu tư không phải là trò chơi dự đoán.
Thị trường có thể biến động mạnh vì cảm xúc của con người. Nếu bạn để sự hưng phấn và sợ hãi quyết định thay mình, rất dễ mua khi thị trường đang quá nóng và bán khi mọi người đang hoảng loạn.
Đây không phải là cuốn sách dễ đọc đối với người hoàn toàn mới, nhưng nếu bạn nghiêm túc muốn tìm hiểu đầu tư dài hạn, đây là một tác phẩm kinh điển rất đáng có trên kệ sách.
8. Trên Đỉnh Phố Wall – Peter Lynch
Nếu bạn cảm thấy Nhà Đầu Tư Thông Minh hơi nặng về lý thuyết, hãy thử tìm đến Peter Lynch.
Trong Trên Đỉnh Phố Wall, Peter Lynch đưa ra một quan điểm rất thú vị: nhà đầu tư cá nhân đôi khi có lợi thế mà những tổ chức lớn không có.
Bạn đang sống trong một thế giới đầy những thông tin đầu tư.
Bạn nhìn thấy những thương hiệu mới xuất hiện, những sản phẩm được người tiêu dùng yêu thích, những cửa hàng đông khách, những công nghệ mới được sử dụng mỗi ngày.
Tất nhiên, việc nhìn thấy một sản phẩm phổ biến không đồng nghĩa với việc cổ phiếu của doanh nghiệp đó chắc chắn sẽ tăng. Nhưng quan sát cuộc sống có thể giúp bạn phát hiện những doanh nghiệp đáng để nghiên cứu sâu hơn.
Đây là một bài học rất hay: hãy đầu tư vào những gì bạn hiểu, thay vì chạy theo những thứ chỉ vì người khác nói rằng chúng đang “hot”.
9. Suy Nghĩ Và Làm Giàu – Napoleon Hill
Có một phần của tài chính cá nhân thường bị bỏ quên: tư duy và mục tiêu.
Bạn có thể biết cách lập ngân sách. Bạn có thể hiểu về đầu tư. Bạn có thể biết cách tiết kiệm.
Nhưng nếu không có một mục tiêu đủ rõ ràng, rất khó duy trì kỷ luật trong nhiều năm.
Suy Nghĩ Và Làm Giàu của Napoleon Hill tập trung mạnh vào sức mạnh của mục tiêu, niềm tin, sự kiên trì và hành động có kế hoạch.
Dù nhiều quan điểm trong sách mang màu sắc của thời đại mà nó được viết, thông điệp về việc xác định rõ điều mình muốn và kiên trì theo đuổi vẫn có giá trị.
Bởi tài chính cá nhân cuối cùng không chỉ là câu chuyện về tiền.
Tiền là công cụ. Còn bạn muốn dùng công cụ đó để xây dựng cuộc sống như thế nào mới là câu hỏi quan trọng.
10. Nhà Triệu Phú Kế Cạnh – Thomas J. Stanley & William D. Danko
Nếu mạng xã hội khiến bạn nghĩ rằng người giàu phải lái xe sang, sống trong biệt thự và liên tục khoe những chuyến du lịch đắt tiền, thì Nhà Triệu Phú Kế Cạnh có thể khiến bạn nhìn lại định nghĩa về sự giàu có.
Dựa trên nghiên cứu về các triệu phú tại Mỹ, cuốn sách cho thấy một hình ảnh rất khác về người giàu thực sự.
Nhiều người có tài sản lớn lại sống khá giản dị. Họ không nhất thiết phải thể hiện mức sống cao hơn khả năng tài chính của mình.
Điều này dẫn đến một bài học rất quan trọng:
Thu nhập cao không đồng nghĩa với giàu có.
Một người kiếm 100 triệu đồng mỗi tháng nhưng tiêu gần hết số tiền đó có thể có nền tảng tài chính yếu hơn một người kiếm 50 triệu nhưng đều đặn tích lũy và đầu tư một phần đáng kể thu nhập.
Giàu có không nằm ở những gì người khác nhìn thấy.
Giàu có nằm ở những gì bạn sở hữu và khả năng tài chính mà bạn có thể duy trì trong thời gian dài.
Đọc sách tài chính để làm gì?
Có thể bạn sẽ nhận ra một điều sau khi đọc danh sách trên: không có cuốn sách nào đưa cho bạn một “công thức làm giàu” chắc chắn.
Và có lẽ đó lại chính là điều tốt.
Bởi tài chính cá nhân không có một công thức giống nhau cho tất cả mọi người.
Một người độc thân sẽ có mục tiêu khác một gia đình có con nhỏ. Một người 25 tuổi sẽ có chiến lược khác người 45 tuổi. Người có thu nhập cao nhưng nhiều khoản nợ sẽ cần một kế hoạch khác người có thu nhập vừa phải nhưng đang sở hữu nền tảng tài chính ổn định.
Vì vậy, đừng đọc sách tài chính chỉ để biết thêm một vài thuật ngữ đầu tư.
Hãy đọc để thay đổi cách mình nhìn về tiền.
Đọc Cha Giàu Cha Nghèo để đặt lại tư duy về tài sản.
Đọc Người Giàu Có Nhất Thành Babylon để học cách giữ lại tiền.
Đọc Tâm Lý Học Về Tiền để hiểu hành vi của chính mình.
Đọc Nhà Đầu Tư Thông Minh để hiểu nguyên tắc đầu tư dài hạn.
Đọc Nhà Triệu Phú Kế Cạnh để hiểu rằng giàu có không đồng nghĩa với việc phải sống xa hoa.
Và quan trọng nhất, sau khi đọc xong, hãy đem một bài học nhỏ vào cuộc sống thực tế.
Có thể bắt đầu bằng việc ghi lại toàn bộ dòng tiền trong tháng này.
Có thể thiết lập quỹ khẩn cấp.
Có thể trả dần một khoản nợ tiêu dùng.
Có thể bắt đầu dành một phần thu nhập cố định cho tương lai.
Hoặc đơn giản là trước khi mua một món đồ đắt tiền, hãy tự hỏi:
“Mình thực sự cần nó, hay mình chỉ đang muốn chứng minh rằng mình có khả năng mua nó?”
Bởi cuối cùng, mục tiêu của việc học tài chính không phải để trở thành người có nhiều tiền nhất.
Mà là để có đủ năng lực tài chính nhằm sống một cuộc đời mà mình lựa chọn.
Và đó cũng là lý do mình luôn tin rằng: một cuốn sách hay không chỉ thay đổi cách bạn nghĩ, mà đôi khi còn có thể thay đổi cách bạn sử dụng cả những đồng tiền mình kiếm được.
Bạn không cần đọc tất cả những cuốn sách trên cùng một lúc.
Hãy chọn một cuốn phù hợp nhất với vấn đề tài chính bạn đang gặp phải hôm nay, đọc thật chậm và thử áp dụng ít nhất một bài học vào cuộc sống.
Bởi đôi khi, một thay đổi rất nhỏ trong cách chúng ta sử dụng tiền hôm nay có thể tạo ra một khác biệt rất lớn cho cuộc sống của chúng ta 5, 10 hay 20 năm sau.
Lê Huyên
Xây dựng cuộc sống vững vàng bằng tài chính thông minh.
Lê Huyên
Nhà sáng lập Lê Huyên.