Tâm lý học về tiền (The Psychology of Money): Cuốn sách khiến tôi nhìn tiền theo một cách khác
Có một điều tôi nhận ra sau nhiều năm làm trong lĩnh vực tài chính - bảo hiểm.
Tôi đã gặp rất nhiều người có thu nhập cao.
Có người là chủ doanh nghiệp. Có người là bác sĩ. Có người là quản lý cấp cao.
Họ đều rất giỏi trong công việc mình đang làm.
Nhưng có một điều khiến tôi luôn trăn trở.
Rất nhiều người kiếm được nhiều tiền, nhưng lại không có cảm giác an tâm về tài chính.
Nếu một ngày phải dừng công việc vài tháng, thậm chí một năm, họ không biết liệu cuộc sống của mình sẽ thay đổi đến mức nào.
Trong khi đó, tôi cũng gặp những người có thu nhập không quá nổi bật.
Họ sống khá giản dị, không phô trương, nhưng sau nhiều năm lại sở hữu một nền tảng tài chính rất vững vàng. Tài sản họ tích lũy vẫn âm thầm tạo ra dòng tiền, dù họ không còn làm việc nhiều như trước.
Điều đó khiến tôi tự hỏi:
Điều gì mới thực sự tạo nên sự giàu có?
Có phải là mức thu nhập?
Là khả năng đầu tư?
Hay còn một yếu tố nào khác mà chúng ta thường bỏ qua?
Cho đến khi đọc Tâm lý học về tiền (The Psychology of Money) của Morgan Housel, tôi mới tìm thấy một cách lý giải rất thuyết phục.
Ông không nói nhiều về cổ phiếu, bất động sản hay những công thức làm giàu.
Điều ông nói đến là cách con người suy nghĩ, cảm nhận và đưa ra quyết định về tiền.
Và càng đọc, tôi càng thấy mình như đang nhìn lại rất nhiều khách hàng đã từng gặp trong suốt những năm làm nghề.
Đây không phải là cuốn sách dạy bạn làm giàu
Lần đầu cầm cuốn sách, tôi từng nghĩ mình sẽ đọc được những phương pháp đầu tư hiệu quả hay những bí quyết để gia tăng tài sản.
Nhưng càng đọc, tôi càng nhận ra đây không phải là mục đích của tác giả.
Morgan Housel gần như không cố gắng thuyết phục bạn nên mua cổ phiếu nào, đầu tư vào đâu hay làm thế nào để kiếm lợi nhuận cao hơn.
Ông dành phần lớn thời gian để nói về những điều tưởng chừng rất đơn giản nhưng lại ảnh hưởng đến gần như mọi quyết định tài chính của chúng ta: lòng tham, nỗi sợ, sự kiên nhẫn, cái tôi, sự so sánh và cả khái niệm "đủ".
Đó đều là những cảm xúc mà tôi đã nhiều lần chứng kiến ở khách hàng, và đôi khi, ở chính bản thân mình.
Có lẽ vì vậy mà cuốn sách này không chỉ dành cho người đầu tư.
Nó dành cho bất kỳ ai đang kiếm tiền, sử dụng tiền hoặc mong muốn xây dựng một cuộc sống tài chính vững vàng hơn.
Những điều đọng lại trong tôi sau khi đọc
Thay vì kể lại từng chương, tôi muốn chia sẻ những bài học khiến mình suy nghĩ nhiều nhất.
1. Không ai hành xử với tiền một cách vô lý
Morgan Housel mở đầu cuốn sách bằng một quan điểm rất thú vị:
Không ai điên cả.
Mỗi người đều đưa ra quyết định tài chính dựa trên hoàn cảnh sống, trải nghiệm và những điều họ đã chứng kiến.
Điều này khiến tôi nhớ đến nhiều khách hàng của mình.
Có người rất ngại đầu tư vì từng chứng kiến cha mẹ mất hết tài sản sau một lần kinh doanh thất bại.
Cũng có người sẵn sàng chấp nhận rủi ro rất lớn vì họ lớn lên trong một môi trường hoàn toàn khác.
Trước đây, tôi thường nghĩ có người quá thận trọng, có người lại quá liều lĩnh.
Nhưng sau này tôi hiểu, phía sau mỗi quyết định đều có một câu chuyện.
2. Giàu có và trông có vẻ giàu là hai điều hoàn toàn khác nhau
Đây có lẽ là chương tôi thích nhất.
Chúng ta rất dễ nhìn vào những gì người khác sở hữu để đánh giá mức độ thành công của họ.
Một chiếc xe đẹp.
Một chiếc đồng hồ đắt tiền.
Một ngôi nhà lớn.
Nhưng Morgan Housel nhắc chúng ta rằng, tài sản thật sự thường là những thứ người khác không nhìn thấy.
Đó là khoản đầu tư vẫn đang âm thầm sinh lời.
Là quỹ dự phòng đủ để bình tĩnh trước biến cố.
Là khả năng lựa chọn công việc mình yêu thích mà không quá áp lực về tiền.
Đọc đến đây, tôi chợt nghĩ, có lẽ sự giàu có không phải để chứng minh với người khác, mà để mang lại cho chính mình nhiều sự tự do hơn.
3. Tiết kiệm không phải vì sợ thiếu tiền
Trước đây, tôi luôn nghĩ tiết kiệm là để phòng những lúc khó khăn.
Cuốn sách giúp tôi nhìn rộng hơn.
Tiết kiệm còn là cách mua lấy sự chủ động.
Khi có một khoản tài chính đủ vững, chúng ta có quyền từ chối những điều không phù hợp, có thời gian chăm sóc gia đình, học thêm một kỹ năng mới hoặc bắt đầu một dự định mà mình luôn ấp ủ.
Đó không chỉ là tiền.
Đó là quyền được lựa chọn cuộc sống mình mong muốn.
4. Đầu tư thành công không đến từ việc đoán đúng tương lai
Rất nhiều người luôn tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi:
"Nên đầu tư vào đâu?"
Morgan Housel lại đặt ra một câu hỏi khác:
"Làm thế nào để bạn vẫn ở lại với cuộc chơi đủ lâu?"
Theo tôi, đây là khác biệt rất lớn.
Thị trường luôn thay đổi.
Không ai có thể dự đoán đúng mãi mãi.
Nhưng người biết quản lý rủi ro, kiểm soát cảm xúc và kiên trì với kế hoạch của mình lại có nhiều cơ hội đi xa hơn.
5. Biết thế nào là "đủ" là một loại trí tuệ
Có một câu trong sách khiến tôi phải dừng lại khá lâu.
Đại ý rằng, rất nhiều người đánh đổi những thứ quý giá chỉ để theo đuổi nhiều hơn, trong khi họ đã có đủ.
Tôi nghĩ điều này không chỉ đúng với tiền.
Nó đúng với cả cuộc sống.
Có lẽ hạnh phúc không nằm ở việc chúng ta sở hữu bao nhiêu.
Mà nằm ở việc chúng ta biết mình thực sự cần bao nhiêu.
👉 Nếu bạn muốn đọc trọn vẹn những câu chuyện và góc nhìn của Morgan Housel, mình khuyến khích bạn sở hữu cuốn sách này. Link mua sách tại đây
Điều tôi mang theo sau khi gấp cuốn sách lại
Sau khi đọc xong Tâm lý học về tiền, tôi không học được một chiến lược đầu tư mới.
Tôi cũng không tìm thấy một công thức làm giàu nhanh.
Điều tôi nhận được là một góc nhìn khác về tiền.
Tôi hiểu rằng, trước khi học cách quản lý tài sản, có lẽ chúng ta cần học cách hiểu chính mình.
Bởi mỗi quyết định về tiền đều ít nhiều phản chiếu cách chúng ta nhìn cuộc sống.
Có người dành cả đời để kiếm thêm thật nhiều.
Có người dành cả đời để giữ lấy những điều mình đã có.
Còn tôi, sau khi gấp cuốn sách lại, chỉ còn một câu hỏi vẫn ở lại trong đầu.
Nếu ngày mai thu nhập của mình tăng gấp đôi, liệu tài sản của mình có tăng lên theo thời gian… hay chỉ có mức sống tăng lên?
Có lẽ, đó mới là câu hỏi mà mỗi chúng ta nên tự trả lời trước khi đi tìm một công thức làm giàu.
Và cũng vì thế, Tâm lý học về tiền là một trong những cuốn sách đầu tiên tôi muốn giới thiệu cho bất kỳ ai đang bắt đầu hành trình xây dựng sự tự do tài chính.
Lê Huyên
Xây dựng cuộc sống vững vàng bằng tài chính thông minh.
Lê Huyên
Nhà sáng lập Lê Huyên.