40 tuổi mới bắt đầu chuẩn bị cho hưu trí, liệu có quá muộn?

Ở tuổi 40, nhiều người đang bước vào giai đoạn có thu nhập và kinh nghiệm nghề nghiệp tương đối ổn định. Nhưng đây cũng có thể là thời điểm các trách nhiệm tài chính trở nên nặng nề nhất.

Tiền học cho con, khoản vay mua nhà, chi phí sinh hoạt, chăm sóc cha mẹ và những kế hoạch của gia đình thường được ưu tiên trước.

Trong khi đó, việc chuẩn bị cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu lại dễ bị trì hoãn với suy nghĩ: “Khi nào tài chính dư dả hơn, mình sẽ bắt đầu.”

Nhưng nếu đã 40 tuổi và chưa có khoản tích lũy riêng cho hưu trí, liệu có quá muộn?

Câu trả lời là chưa hẳn. Điều quan trọng là bạn bắt đầu từ mục tiêu thực tế, đánh giá đúng nguồn lực hiện có và xây dựng một kế hoạch có thể duy trì.

1. Vì sao nhiều người đến tuổi 40 vẫn chưa chuẩn bị cho hưu trí?

Không phải ai trì hoãn kế hoạch hưu trí cũng vì thiếu kỷ luật tài chính.

Đôi khi, đó là kết quả của việc phải cân đối quá nhiều mục tiêu trong cùng một thời điểm.

Ở tuổi 30, bạn có thể ưu tiên xây dựng sự nghiệp và mua nhà.

Ở tuổi 35, các khoản chi cho con cái, gia đình và những trách nhiệm mới bắt đầu tăng lên.

Đến tuổi 40, dù thu nhập đã cải thiện, số tiền có thể dành ra mỗi tháng chưa chắc tăng tương ứng.

Hưu trí lại là một mục tiêu có vẻ còn xa. Khi chưa có con số cụ thể, chúng ta rất dễ xem đó là chuyện của 10 hoặc 20 năm sau.

Tuy nhiên, chuẩn bị cho hưu trí không nhất thiết phải bắt đầu bằng một khoản tiền lớn. Bước đầu tiên nên là hiểu rõ nhu cầu của bản thân.

2. Bắt đầu bằng câu hỏi: Khi nghỉ hưu, mỗi tháng bạn cần bao nhiêu tiền?

Thay vì hỏi ngay “Tôi cần tích lũy bao nhiêu tỷ đồng?”, hãy thử xác định mức chi tiêu mong muốn khi không còn làm việc toàn thời gian.

Bạn có thể chia nhu cầu thành bốn nhóm:

Chi phí sinh hoạt cơ bản: Ăn uống, điện nước, đi lại, nhà ở và các nhu cầu thường xuyên.

Chăm sóc sức khỏe: Khám chữa bệnh, thuốc men, dự phòng những khoản chi phát sinh và các quyền lợi bảo vệ đang có.

Chi phí tận hưởng cuộc sống: Du lịch, sở thích cá nhân, gặp gỡ bạn bè và những hoạt động bạn mong muốn duy trì.

Khoản dự phòng: Sửa chữa nhà cửa, hỗ trợ gia đình hoặc những tình huống không lường trước.

Ví dụ, một người có thể mong muốn mức chi tiêu tương đương 15 triệu đồng mỗi tháng theo giá trị tiền hiện tại.

Người khác có thể cần 10 triệu hoặc 25 triệu đồng tùy nơi sinh sống, tình trạng nhà ở, sức khỏe và phong cách sống.

Không có một mức thu nhập hưu trí phù hợp cho tất cả mọi người.

3. Đừng quên lạm phát khi tính nhu cầu hưu trí

Một sai lầm thường gặp là lấy mức chi tiêu hiện tại áp dụng nguyên vẹn cho 20 năm sau.

Giả sử bạn 40 tuổi, dự định nghỉ hưu ở tuổi 60 và muốn duy trì sức mua tương đương 15 triệu đồng mỗi tháng hiện nay.

Nếu giả định mức tăng giá trung bình 3% mỗi năm, phép tính minh họa là:

15 triệu × (1 + 3%)^20 ≈ 27,1 triệu đồng/tháng.

Điều này có nghĩa mức chi tiêu 15 triệu đồng theo sức mua hiện tại có thể tương đương khoảng 27,1 triệu đồng mỗi tháng sau 20 năm trong kịch bản giả định đó.

Đây không phải dự báo chính thức về lạm phát. Nếu tốc độ tăng giá thực tế khác đi, kết quả cũng sẽ thay đổi.

Ngoài ra, nhu cầu chi tiêu của một người khi nghỉ hưu có thể khác so với hiện tại. Một số khoản giảm đi, trong khi chi phí chăm sóc sức khỏe có thể tăng lên.

Vì vậy, hãy sử dụng con số này làm điểm khởi đầu để lập kế hoạch, không phải một mức tiền cố định phải đạt bằng mọi giá.

4. Tính khoảng cách giữa nhu cầu và thu nhập hưu trí dự kiến

Sau khi xác định mức chi tiêu mong muốn, bước tiếp theo là xem bạn đã có những nguồn lực nào.

Những nguồn lực đó có thể bao gồm:

• Lương hưu từ bảo hiểm xã hội nếu đáp ứng điều kiện hưởng.

• Tiền tiết kiệm và các khoản đầu tư đã tích lũy.

• Thu nhập từ tài sản cho thuê hoặc hoạt động kinh doanh có thể duy trì.

• Các nguồn thu hợp pháp khác có tính ổn định phù hợp.

Ví dụ minh họa, tại thời điểm nghỉ hưu, một người dự kiến cần 27 triệu đồng mỗi tháng và có khoảng 12 triệu đồng từ các nguồn thu tương đối ổn định.

Khi đó, khoảng thiếu hụt ban đầu là:

27 triệu – 12 triệu = 15 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, không nên mặc định mọi nguồn thu sẽ ổn định hoặc giữ nguyên sức mua trong suốt thời gian nghỉ hưu.

Các khoản thu cần được đánh giá theo điều kiện hưởng, rủi ro, thuế, chi phí và khả năng duy trì thực tế.

Việc tính khoảng cách giúp bạn biết kế hoạch tích lũy cần giải quyết vấn đề gì, thay vì đặt mục tiêu tài sản một cách cảm tính.

5. 40 tuổi nên bắt đầu tích lũy bao nhiêu mỗi tháng?

Câu trả lời phụ thuộc vào thu nhập, số tiền đã có, các khoản nợ, quỹ dự phòng, thời gian dự kiến nghỉ hưu và khả năng chấp nhận rủi ro.

Để hình dung tác động của việc tích lũy đều đặn, hãy xem bảng minh họa dưới đây.

Giả sử bạn bắt đầu từ số dư bằng 0, đóng góp đều vào cuối mỗi tháng trong 20 năm, chưa tính thuế và chi phí:

Các kết quả ở cột 5% giả định lợi suất hiệu dụng 5% mỗi năm, quy đổi theo tháng và tái đầu tư toàn bộ. Đây chỉ là mô phỏng toán học, không phải cam kết lợi nhuận hay dự báo của bất kỳ sản phẩm tài chính nào. Lợi nhuận thực tế có thể biến động, thấp hơn kỳ vọng hoặc phát sinh thua lỗ.

Những số tiền trên cũng là giá trị danh nghĩa tại thời điểm tương lai, chưa điều chỉnh theo lạm phát.

Điều đáng chú ý là ngay cả khi bắt đầu với khoản nhỏ, việc duy trì đóng góp trong thời gian dài vẫn có thể tạo ra một nguồn tích lũy đáng kể.

Tuy nhiên, bạn cần đối chiếu kết quả với nhu cầu hưu trí thực tế để biết khoản tích lũy đó đã đủ hay chưa.

6. Làm sao vừa lo cho gia đình hiện tại, vừa chuẩn bị cho tuổi già?

Huyên cho rằng một kế hoạch hưu trí tốt không nên khiến cuộc sống hiện tại trở nên quá căng thẳng.

Bạn có thể bắt đầu bằng ba nguyên tắc.

Ưu tiên nền tảng tài chính trước

Hãy kiểm tra quỹ dự phòng, các khoản nợ có lãi suất cao, những nghĩa vụ chi tiêu thiết yếu và nhu cầu bảo vệ tài chính của gia đình.

Nếu chưa có quỹ dự phòng hoặc đang chịu áp lực nợ lớn, mức tích lũy hưu trí ban đầu có thể cần điều chỉnh để phù hợp với hoàn cảnh.

Tạo một khoản dành riêng cho hưu trí

Thay vì chờ đến cuối tháng xem còn dư bao nhiêu, hãy cân nhắc phân bổ trước một khoản có thể duy trì.

Khoản này không nhất thiết phải lớn.

Điều quan trọng là bạn có thể tiếp tục đóng góp ngay cả khi có những tháng chi tiêu tăng lên.

Tăng mức tích lũy khi thu nhập cải thiện

Khi được tăng lương, giảm bớt khoản vay hoặc hoàn thành một mục tiêu tài chính khác, bạn có thể dành một phần nguồn tiền mới cho hưu trí.

Cách làm này giúp kế hoạch phát triển dần theo khả năng, thay vì tạo áp lực quá lớn ngay từ đầu.

7. Nên sử dụng những công cụ tài chính nào để chuẩn bị hưu trí?

Kế hoạch hưu trí có thể kết hợp nhiều giải pháp khác nhau.

Bảo hiểm xã hội là một nguồn thu nhập hưu trí quan trọng đối với người đáp ứng điều kiện hưởng.

Tiền gửi và các công cụ tiết kiệm có thể phục vụ phần tài sản cần tính ổn định hoặc thanh khoản.

Các khoản đầu tư dài hạn có thể hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng tài sản nhưng đi kèm rủi ro thị trường, biến động lợi nhuận và khả năng thua lỗ.

Một số sản phẩm bảo hiểm có thể đáp ứng nhu cầu bảo vệ tài chính hoặc kết hợp các quyền lợi dài hạn theo điều khoản cụ thể. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ quyền lợi bảo vệ, giá trị hợp đồng, chi phí, thời hạn và các khoản được bảo đảm hoặc không được bảo đảm.

Không có một công cụ duy nhất phù hợp với tất cả mọi người.

Việc lựa chọn cần dựa trên mục tiêu, thời gian còn lại, khả năng tài chính, tính thanh khoản và mức độ rủi ro bạn có thể chấp nhận.

8. Kế hoạch 30 ngày để bắt đầu chuẩn bị hưu trí ở tuổi 40

Nếu bạn chưa từng xây dựng kế hoạch hưu trí, hãy thử bắt đầu theo từng tuần.

Tuần 1: Xác định độ tuổi dự kiến nghỉ hưu và mức chi tiêu mong muốn theo sức mua hiện tại.

Tuần 2: Kiểm tra các nguồn thu nhập hưu trí dự kiến, tài sản đang có và những nghĩa vụ tài chính còn phải thực hiện.

Tuần 3: Tính khoảng thiếu hụt cần chuẩn bị thêm và xác định một mức tích lũy hàng tháng khả thi.

Tuần 4: Thiết lập khoản tích lũy riêng, lựa chọn công cụ phù hợp sau khi tìm hiểu rủi ro và đặt lịch rà soát định kỳ.

Sau đó, hãy cập nhật kế hoạch ít nhất mỗi năm một lần hoặc khi có thay đổi lớn về thu nhập, gia đình, sức khỏe và mục tiêu sống.

40 tuổi chưa phải quá muộn, nhưng đừng tiếp tục trì hoãn

Nếu bạn 40 tuổi và chưa chuẩn bị cho hưu trí, điều cần làm không phải là tiếc nuối những năm đã qua.

Hãy bắt đầu từ hôm nay bằng một mục tiêu cụ thể.

Bạn muốn có bao nhiêu thu nhập mỗi tháng khi nghỉ hưu?

Bạn đã có những nguồn lực nào?

Bạn còn thiếu bao nhiêu và hiện tại có thể dành ra bao nhiêu mỗi tháng?

Khi trả lời được những câu hỏi ấy, kế hoạch hưu trí sẽ không còn là một mục tiêu quá xa vời.

Chuẩn bị cho tuổi già không phải là hy sinh cuộc sống hiện tại. Đó là cách để tương lai của chính mình cũng được quan tâm, bên cạnh những trách nhiệm dành cho gia đình.

Nếu muốn bắt đầu bằng việc đánh giá sức khỏe tài chính tổng thể, bạn có thể thực hiện bài kiểm tra miễn phí tại:

https://smartmoney.lehuyen.com/

Bạn đã từng tính mình cần bao nhiêu tiền mỗi tháng khi nghỉ hưu chưa?

Lê Huyên – Xây dựng cuộc sống vững vàng từ tài chính thông minh

Lê Huyên

Nhà sáng lập Lê Huyên.