Đừng đợi đến tuổi 45 mới hiểu sức mạnh của tiết kiệm và đầu tư!
Có những bài học về tiền bạc, nếu hiểu được từ năm 25 tuổi, có thể giúp chúng ta tiết kiệm được rất nhiều thời gian. Nhưng cũng có những bài học phải đi qua vài năm làm việc, kiếm tiền, tiêu tiền, rồi tự mình trải nghiệm những được – mất trong cuộc sống, chúng ta mới thực sự thấm.
Với mình, một trong những bài học như vậy là: tiền không chỉ cần được kiếm ra, mà còn cần được giữ lại, phân bổ đúng cách và cho đủ thời gian để lớn lên.
Nhìn lại những năm đầu đi làm, mình từng nghĩ rằng khi thu nhập cao hơn thì mình sẽ bắt đầu tiết kiệm và đầu tư. Khi còn trẻ, thu nhập chưa nhiều, những khoản chi cho cuộc sống dường như lúc nào cũng cần thiết. Mình tự nhủ rằng cứ tập trung làm việc, cố gắng tăng thu nhập trước đã, rồi khi có một khoản tiền đủ lớn thì bắt đầu cũng chưa muộn.
Nhưng càng về sau mình càng nhận ra, suy nghĩ ấy có một điểm rất dễ khiến chúng ta mắc kẹt: chúng ta luôn có xu hướng chờ đến khi mình “đủ nhiều” mới bắt đầu.
Khi thu nhập 10 triệu, mình nghĩ 20 triệu sẽ dễ tiết kiệm hơn. Khi thu nhập 20 triệu, lại nghĩ đến 30 triệu. Đến khi thu nhập tăng lên, mức sống cũng thường tăng theo. Những khoản chi trước đây từng được xem là xa xỉ dần trở thành bình thường, và cuối tháng nhìn lại, số tiền thực sự được giữ lại đôi khi vẫn không thay đổi bao nhiêu.
Đó là lý do mình nghĩ vấn đề tài chính cá nhân không hoàn toàn nằm ở việc bạn kiếm được bao nhiêu, mà nằm ở cách bạn đối xử với số tiền mình kiếm được.
Thứ người trẻ có nhiều nhất không phải là tiền, mà là thời gian
Nếu có một điều mình muốn nói với những bạn đang ở độ tuổi 20–30, thì đó là: đừng xem nhẹ những khoản tiền nhỏ chỉ vì chúng chưa đủ lớn để tạo ra cảm giác thay đổi cuộc sống.
Một triệu đồng mỗi tháng ở tuổi 25 có thể khiến chúng ta cảm thấy chẳng đáng là bao. Nó có thể được dùng cho một vài bữa ăn, vài lần cà phê, một món đồ mình thích hoặc một khoản chi tiêu mà vài tháng sau chúng ta thậm chí không còn nhớ mình đã mua gì.
Nhưng nếu khoản tiền đó được dành đều đặn cho một mục tiêu dài hạn, câu chuyện sẽ khác hoàn toàn. Không phải vì một triệu đồng tự nhiên trở thành một số tiền rất lớn, mà bởi vì nó có thêm một yếu tố mà những người bắt đầu muộn không thể mua lại được: thời gian.
Sức mạnh của việc tiết kiệm và đầu tư dài hạn không nằm ở việc mỗi tháng bạn phải bỏ ra một khoản thật lớn. Nó nằm ở khả năng duy trì một thói quen trong nhiều năm và để thời gian, cùng với sức mạnh của lãi kép, làm phần việc còn lại.
Đây cũng là lý do mình rất thích những cuốn sách về quản lý tài chính cá nhân. Bởi đôi khi thứ chúng ta cần không phải là một công thức làm giàu nhanh, mà là một cách nhìn khác về tiền: tiền mình kiếm được hôm nay nên được sử dụng như thế nào để phục vụ cho cuộc sống của mình trong 5 năm, 10 năm hay 20 năm tới?
Nếu bạn cũng đang ở giai đoạn bắt đầu xây dựng nền tảng tài chính cho bản thân, mình gợi ý bạn tìm đọc cuốn “Nghệ Thuật Quản Lý Tài Chính Cá Nhân”. Mình nghĩ đây là kiểu sách phù hợp để đọc chậm, vừa đọc vừa nhìn lại chính cách mình đang kiếm tiền, chi tiêu, tiết kiệm và chuẩn bị cho tương lai.
Bởi cuối cùng, kiếm được nhiều tiền là một năng lực, nhưng quản lý tốt số tiền mình kiếm được lại là một năng lực hoàn toàn khác.
Tiết kiệm và đầu tư là cách mình xây dựng tương lai, nhưng bảo vệ cũng là một phần của kế hoạch
Có một điều khác mà càng làm lâu trong lĩnh vực tài chính – bảo hiểm, mình càng nhận ra rõ hơn.
Khi nói về đầu tư, chúng ta thường tập trung vào câu hỏi: làm thế nào để tiền sinh thêm tiền? Làm thế nào để tài sản tăng trưởng? Làm thế nào để đạt được mục tiêu tài chính nhanh hơn?
Những câu hỏi đó hoàn toàn cần thiết. Nhưng đôi khi chúng ta quên mất một câu hỏi quan trọng không kém: nếu người tạo ra thu nhập gặp một biến cố lớn thì kế hoạch ấy sẽ được tiếp tục như thế nào?
Một gia đình có thể đang có kế hoạch mua nhà, chuẩn bị tiền cho con học đại học, tích lũy cho tuổi nghỉ hưu hoặc đều đặn đầu tư mỗi tháng. Tất cả những kế hoạch ấy đều được xây dựng dựa trên một nền tảng rất quan trọng: khả năng tạo ra thu nhập của người trong gia đình.
Nếu nền tảng đó bị ảnh hưởng bởi một biến cố bất ngờ, không chỉ thu nhập thay đổi mà rất nhiều mục tiêu tài chính phía sau cũng có thể bị kéo theo.
Vì thế, mình nhìn tiết kiệm, đầu tư và bảo vệ như những mảnh ghép khác nhau của cùng một bức tranh.
Tiết kiệm giúp mình tạo ra nền tảng và sự chủ động. Đầu tư giúp tài sản có cơ hội tăng trưởng theo thời gian. Còn bảo hiểm là một công cụ giúp bảo vệ kế hoạch tài chính trước những rủi ro có thể làm gián đoạn khả năng tạo thu nhập.
Không có một tỷ lệ nào phù hợp với tất cả mọi người. Người độc thân sẽ có một bài toán khác người đã lập gia đình. Người có thu nhập ổn định sẽ khác người làm kinh doanh. Người đã có quỹ dự phòng sẽ khác người đang bắt đầu từ con số gần như bằng không.
Vì vậy, mình không nghĩ tài chính cá nhân nên được xây dựng theo kiểu “ai cũng phải làm giống nhau”.
Điều quan trọng hơn là mỗi người hiểu mình đang ở đâu, mình đang có gì, điều gì quan trọng với mình và nếu một biến cố xảy ra thì kế hoạch của mình có đủ sức đứng vững hay không.
Nếu được quay lại tuổi 25, mình sẽ làm gì khác?
Có lẽ mình sẽ không trở thành một người quá khắt khe với tiền.
Mình vẫn sẽ đi ăn những nơi mình thích, vẫn uống cà phê, vẫn đi du lịch và vẫn dành tiền cho những trải nghiệm khiến cuộc sống trở nên đáng nhớ. Bởi mục tiêu của quản lý tài chính cá nhân không phải là biến cuộc sống thành một bảng tính khô khan, nơi mọi khoản chi đều phải cảm thấy có lỗi.
Nhưng mình sẽ học cách trả tiền cho tương lai của mình trước khi tiêu hết cho hiện tại.
Mỗi tháng, dù số tiền không lớn, mình sẽ dành một phần cho quỹ dự phòng, một phần cho những mục tiêu dài hạn và một phần phù hợp cho việc đầu tư. Đồng thời, mình cũng sẽ sớm xây dựng lớp bảo vệ cần thiết để nếu có một biến cố xảy ra, những kế hoạch mà mình đã mất nhiều năm để xây dựng không dễ dàng bị đổ vỡ.
Có thể số tiền dành ra mỗi tháng lúc đầu rất nhỏ.
Nhưng mình tin rằng điều quan trọng nhất không phải là bắt đầu với bao nhiêu tiền, mà là bắt đầu với một tư duy đúng và duy trì nó đủ lâu.
Bởi chúng ta thường đánh giá thấp những thay đổi nhỏ được lặp lại trong nhiều năm, nhưng lại đánh giá quá cao những nỗ lực lớn chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn.
Một người bắt đầu tích lũy và đầu tư từ năm 25 tuổi có một lợi thế mà người bắt đầu ở tuổi 45 không thể lấy lại, đó là 20 năm thời gian.
Nhưng nếu hôm nay bạn đã 35, 40 hay 45 tuổi thì cũng đừng vì thế mà nghĩ rằng mình đã quá muộn.
Thời điểm tốt nhất để bắt đầu có thể đã là nhiều năm trước. Nhưng thời điểm tốt thứ hai vẫn là hôm nay.
Điều mình tiếc không phải là đã từng tiêu tiền cho những điều mình yêu thích. Điều mình tiếc hơn là có những khoản tiền nhỏ mình từng nghĩ chẳng đáng bao nhiêu, nhưng nếu ngày đó mình biết cách dành chúng cho tương lai, có lẽ hôm nay mình đã có thêm một nền tảng tài chính vững vàng hơn.
Và có lẽ đây cũng là điều mình muốn nhắn gửi đến những người trẻ đang bắt đầu đi làm:
Đừng đợi đến khi có nhiều tiền mới học cách quản lý tiền. Hãy học cách quản lý ngay từ khi số tiền bạn có còn chưa nhiều.
Đừng đợi thu nhập thật cao mới bắt đầu tiết kiệm.
Đừng đợi có một khoản vốn thật lớn mới nghĩ đến đầu tư.
Và cũng đừng chỉ tập trung vào việc kiếm thêm tiền mà quên mất việc bảo vệ khả năng tạo ra thu nhập của mình.
Bởi một cuộc sống tài chính vững vàng không được tạo nên từ một quyết định lớn duy nhất. Nó thường được tạo nên từ rất nhiều quyết định nhỏ, đúng đắn và được lặp lại đủ lâu.
Bạn không cần phải trở thành người đầu tư giỏi nhất. Bạn cũng không nhất thiết phải kiếm được nhiều tiền nhất. Nhưng nếu bạn biết bắt đầu sớm, biết giữ lại một phần thu nhập, biết để tiền làm việc cho mình và biết bảo vệ những gì mình đang xây dựng, bạn đã đi được một chặng đường rất quan trọng trên hành trình tự chủ tài chính.
Nếu bài viết này khiến bạn nhìn lại cách mình đang sử dụng tiền, hãy chia sẻ nó cho một người bạn, một người em hoặc một người trẻ đang bắt đầu hành trình đi làm.
Và mình cũng rất muốn nghe câu chuyện của bạn: Nếu được quay lại tuổi 25, bạn sẽ thay đổi điều gì trong cách mình kiếm tiền, tiết kiệm hay đầu tư?
Hãy để lại quan điểm của bạn dưới bài viết. Biết đâu câu chuyện của bạn lại trở thành một bài học hữu ích cho một người khác đang bắt đầu.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Lê Huyên
Xây dựng cuộc sống vững vàng bằng tài chính thông minh.
Lê Huyên
Nhà sáng lập Lê Huyên.