Không phải năm nào trong cuộc đời cũng là năm để kiếm thật nhiều tiền
Có một giai đoạn mình nhìn đâu cũng thấy người khác đang tiến lên.
Người này mua nhà. Người kia đổi xe. Có người bắt đầu kinh doanh và có những tháng thu nhập bằng cả năm lương trước đây. Có người đầu tư thành công, tài khoản tăng lên từng ngày. Trên mạng xã hội, dường như ai cũng đang kiếm được nhiều tiền hơn, sống tốt hơn và tiến nhanh hơn.
Còn mình thì sao?
Có những thời điểm công việc vẫn ổn, thu nhập vẫn có, nhưng trong lòng lại xuất hiện một cảm giác rất khó gọi tên: hình như mình đang chậm hơn người khác.
Và thế là mình bắt đầu cố.
Cố làm thêm. Cố kiếm thêm. Cố tìm một cơ hội mới. Cố đầu tư. Cố mở thêm một nguồn thu nhập. Cố để năm nay phải tốt hơn năm trước.
Nhưng càng quan sát cuộc sống của những người xung quanh, mình càng nhận ra một điều: không phải năm nào trong cuộc đời cũng là năm để kiếm thật nhiều tiền.
Có những năm để bứt phá.
Nhưng cũng có những năm để xây nền.
Có những giai đoạn, điều quan trọng nhất không phải là kiếm được bao nhiêu
Mình nghĩ người trẻ hôm nay đang chịu một áp lực rất lớn mà đôi khi chính chúng ta cũng không nhận ra.
Đó là áp lực phải “thành công sớm”.
Ở tuổi 25 phải có thu nhập tốt. 30 tuổi nên có nhà. 35 tuổi phải có tài sản. Mỗi năm phải tăng lương, tăng thu nhập, tăng quy mô công việc. Nếu nhìn thấy một người bằng tuổi mình đang đi nhanh hơn, rất dễ có cảm giác mình đang tụt lại.
Nhưng cuộc đời không phải một bảng xếp hạng.
Mỗi người bắt đầu từ một điểm khác nhau, có hoàn cảnh khác nhau, năng lực khác nhau, trách nhiệm khác nhau và cả những thời điểm thuận lợi – khó khăn khác nhau.
Có người 25 tuổi đã có một công việc rất tốt. Có người 30 tuổi mới tìm được điều mình thực sự muốn làm. Có người mất vài năm để trả nợ. Có người dành một khoảng thời gian để chăm sóc gia đình. Có người phải bắt đầu lại sự nghiệp sau một biến cố.
Nếu chỉ nhìn vào kết quả của người khác rồi lấy nó làm tiêu chuẩn cho cuộc đời mình, chúng ta rất dễ biến việc kiếm tiền thành một cuộc đua không có vạch đích.
Mình từng nghĩ rằng tài chính tốt nghĩa là thu nhập phải ngày càng cao.
Nhưng càng làm việc lâu trong lĩnh vực tài chính, mình càng thấy thu nhập chỉ là một phần của câu chuyện.
Có những người kiếm được rất nhiều tiền nhưng gần như không có khoản dự phòng. Có người thu nhập cao nhưng toàn bộ cuộc sống phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất. Có người kiếm được nhiều nhưng áp lực cũng nhiều, bởi mức sống đã tăng nhanh hơn khả năng tích lũy.
Và cũng có những người trong một giai đoạn nào đó kiếm chưa thật nhiều, nhưng họ đang âm thầm xây dựng những thứ quan trọng hơn: kỹ năng, sức khỏe, mối quan hệ, kinh nghiệm, tài sản đầu tiên, quỹ dự phòng hay một nghề nghiệp có khả năng tạo ra thu nhập tốt hơn trong tương lai.
Nhìn từ bên ngoài, họ có vẻ đang “đi chậm”.
Nhưng thực ra họ đang xây nền.
Có những năm cần kiếm tiền. Có những năm cần học cách giữ tiền
Mình rất thích hình ảnh một cái cây.
Khi nhìn một cái cây lớn, chúng ta thường chú ý đến phần thân cao, những cành lớn và tán lá xanh.
Nhưng thứ quyết định cái cây có thể đứng vững trước gió lớn lại nằm ở dưới đất.
Đó là bộ rễ. Và tài chính cá nhân cũng vậy.
Có những giai đoạn chúng ta cần tập trung gia tăng thu nhập. Nhưng nếu chỉ chăm chăm vào việc kiếm nhiều hơn mà không xây dựng “bộ rễ” tài chính, một cú biến động cũng có thể khiến mọi thứ trở nên mong manh.
Bộ rễ đó có thể là một khoản dự phòng đủ để không phải hoảng loạn khi mất việc.
Có thể là việc kiểm soát nợ.
Có thể là bảo vệ những rủi ro lớn có thể làm đảo lộn kế hoạch tài chính.
Có thể là học cách quản lý dòng tiền.
Có thể là xây dựng một kỹ năng mới để tăng khả năng tạo thu nhập.
Và đôi khi, có thể chỉ đơn giản là học cách sống thấp hơn mức mình có thể chi trả.
Mình nghĩ đây là điều nhiều người trẻ rất dễ bỏ qua.
Khi thu nhập tăng, chúng ta thường nâng cấp cuộc sống ngay lập tức. Nhà tốt hơn, xe tốt hơn, những chuyến đi đắt hơn, những khoản chi tiêu trước đây chưa từng nghĩ đến.
Thu nhập tăng là một điều tốt.
Nhưng nếu mỗi lần thu nhập tăng, mức sống cũng tăng tương ứng, thì sau vài năm chúng ta có thể vẫn đứng ở một vị trí rất giống trước đây.
Vậy nên, có lẽ câu hỏi không chỉ là: “Làm thế nào để kiếm được nhiều tiền hơn?”
Mà còn là: “Nếu thu nhập của mình tăng 30% trong năm nay, bao nhiêu phần trong số đó thực sự trở thành tài sản của mình?”
Đây là câu hỏi mình nghĩ mỗi người nên tự trả lời.
Có những năm không cần bứt phá, chỉ cần đừng đi lùi
Có một điều mình quan sát được ở những người trưởng thành về tài chính: họ không nhất thiết lúc nào cũng cố tối đa hóa lợi nhuận hay thu nhập.
Họ biết mình đang ở giai đoạn nào của cuộc đời.
Có lúc họ chấp nhận một công việc chưa phải công việc có thu nhập cao nhất, bởi công việc đó cho họ kinh nghiệm hoặc một cơ hội phát triển dài hạn.
Có lúc họ không đầu tư mạnh, bởi trước tiên cần xây dựng quỹ dự phòng.
Có lúc họ dành nhiều thời gian cho gia đình, dù biết điều đó đồng nghĩa với việc tốc độ phát triển công việc sẽ chậm lại.
Có lúc họ học một kỹ năng mới trong nhiều tháng mà chưa tạo ra thêm đồng thu nhập nào.
Nếu chỉ nhìn vào con số tiền kiếm được trong năm đó, có thể chúng ta sẽ nghĩ họ chưa thành công.
Nhưng nếu nhìn xa hơn 5 hay 10 năm, câu chuyện có thể hoàn toàn khác.
Mình nghĩ tài chính cũng giống như một hành trình dài. Không phải đoạn đường nào cũng cần chạy hết tốc lực.
Có những lúc cần tăng tốc.
Có những lúc cần đi chậm để không mất phương hướng.
Và có những lúc cần dừng lại để sửa lại chiếc xe trước khi tiếp tục.
Một năm thu nhập không tăng mạnh không có nghĩa là một năm vô ích.
Nếu trong năm đó bạn trả được một phần nợ, xây được quỹ dự phòng, học thêm một kỹ năng, thay đổi thói quen chi tiêu, hiểu rõ hơn về đầu tư hoặc đơn giản là tìm ra hướng đi phù hợp hơn cho sự nghiệp, bạn vẫn đang tiến về phía trước.
Có thể không nhanh.
Nhưng là tiến.
Nếu năm nay chưa phải năm kiếm thật nhiều tiền thì sao?
Có lẽ điều mình muốn chia sẻ nhất trong bài viết này không phải là chúng ta nên kiếm ít tiền đi.
Hoàn toàn ngược lại.
Mình vẫn tin rằng mỗi người nên nỗ lực để gia tăng năng lực tạo thu nhập của mình. Bởi thu nhập tốt cho chúng ta nhiều lựa chọn hơn trong cuộc sống.
Nhưng đừng để con số thu nhập trở thành thước đo duy nhất cho giá trị của một năm.
Nếu năm nay bạn đang ở giai đoạn xây dựng sự nghiệp, hãy xây một nền tảng nghề nghiệp đủ tốt.
Nếu bạn đang có nhiều khoản nợ, có lẽ năm nay nên là năm tập trung xử lý nợ.
Nếu bạn chưa có quỹ dự phòng, hãy bắt đầu từ đó.
Nếu bạn đã kiếm được tiền nhưng chưa biết quản lý, hãy học cách quản lý trước khi tìm cách kiếm nhiều hơn.
Nếu bạn đang có một công việc không còn phù hợp, có thể năm nay là năm chuẩn bị cho một sự thay đổi.
Và nếu bạn đang ở một giai đoạn rất khó khăn, đôi khi mục tiêu của một năm không phải là “tăng trưởng thật mạnh”.
Chỉ cần giữ cho mình không sụp đổ cũng đã là một thành quả đáng kể.
Ở khoảng giữa hành trình này, mình cũng thường nghĩ đến một điều: chúng ta có thể đọc rất nhiều về cách kiếm tiền, đầu tư và tự do tài chính, nhưng đôi khi lại thiếu một nền tảng quan trọng hơn – đó là cách nhìn về tiền.
Nếu bạn đang muốn xây dựng lại tư duy tài chính của mình, mình gợi ý bắt đầu từ một vài cuốn sách mình đánh giá cao trong hành trình tìm hiểu về tiền bạc và tài chính cá nhân. Những cuốn sách này không đưa ra một công thức làm giàu nhanh, mà giúp chúng ta nhìn lại cách mình kiếm tiền, giữ tiền, sử dụng tiền và đưa ra quyết định tài chính.
Điều mình thích ở những cuốn sách này là chúng không chỉ nói về tiền.
Chúng nói nhiều hơn về cách một con người suy nghĩ, lựa chọn và hành xử với tiền trong suốt cuộc đời.
Và đôi khi, thay đổi cách nhìn về tiền lại là bước đầu tiên trước khi thay đổi tình hình tài chính của chính mình.
Có thể năm nay, bạn không cần phải giàu hơn. Bạn cần vững hơn
Nếu nhìn lại một năm vừa qua, bạn có đang cảm thấy mình chưa đạt được nhiều như kỳ vọng?
Thu nhập chưa tăng?
Chưa mua được căn nhà mình mong muốn?
Công việc chưa có bước tiến lớn?
Khoản tiết kiệm vẫn chưa nhiều?
Nếu vậy, mình mong bạn đừng vội kết luận rằng mình đang thất bại.
Hãy thử hỏi một câu khác: “So với một năm trước, mình có đang vững vàng hơn không?”
Bạn có hiểu mình hơn không?
Bạn có biết tiền của mình đang đi đâu không?
Bạn có ít nợ hơn không?
Bạn có một khoản dự phòng tốt hơn không?
Bạn có thêm một kỹ năng có thể tạo ra thu nhập trong tương lai không?
Bạn có đang sống phù hợp hơn với những điều thực sự quan trọng với mình không?
Nếu câu trả lời là có, có thể năm vừa rồi không phải là năm bạn kiếm được nhiều tiền nhất.
Nhưng đó vẫn có thể là một năm rất đáng giá.
Bởi cuộc đời không được quyết định bởi một năm chúng ta kiếm được bao nhiêu tiền.
Nó được tạo nên bởi cách chúng ta đi qua rất nhiều năm khác nhau – có những năm rực rỡ, có những năm chật vật, có những năm tăng tốc và có những năm âm thầm xây nền.
Mình nghĩ điều quan trọng không phải là năm nào cũng phải tiến thật nhanh.
Mà là sau mỗi năm nhìn lại, mình vẫn có thể nói: “Mình chưa có tất cả những gì mình muốn, nhưng mình đang trở thành một phiên bản vững vàng hơn của chính mình.”
Và đôi khi, đó mới là một kiểu giàu có đáng để theo đuổi lâu dài.
Lê Huyên
Nhà sáng lập Lê Huyên.