Bài học từ nghề bảo hiểm: Điều quan trọng nhất tôi học được không phải là bảo hiểm

Sau nhiều năm làm trong lĩnh vực bảo hiểm, có một điều mình càng ngày càng nhận ra rõ hơn: điều quan trọng nhất mình học được từ công việc này lại không nằm ở những sản phẩm, điều khoản hay con số quyền lợi.

Mình học được cách nhìn về con người và cách một người chuẩn bị cho tương lai của mình.

Ngày mới bước vào nghề, mình từng nghĩ công việc của một người tư vấn bảo hiểm là giúp khách hàng hiểu sản phẩm, lựa chọn một kế hoạch phù hợp và giải thích cho họ những quyền lợi mà họ có thể nhận được. Nhưng càng làm lâu, mình càng nhận ra rằng một hợp đồng bảo hiểm chỉ là phần cuối của một câu chuyện dài hơn. Trước khi một người quyết định tham gia, họ cần hiểu mình đang muốn bảo vệ điều gì, vì sao điều đó quan trọng và nếu một ngày cuộc sống xảy ra một biến cố ngoài dự tính, điều gì sẽ giúp những kế hoạch của họ không bị đảo lộn hoàn toàn.

Có lẽ cũng từ đó mà cách mình nhìn về bảo hiểm đã thay đổi.

Mình từng nghĩ bảo hiểm chỉ là câu chuyện của những rủi ro

Khi nhắc đến bảo hiểm, chúng ta thường nghĩ đến những điều không ai muốn xảy ra: bệnh tật, tai nạn, nằm viện, mất khả năng lao động hoặc những biến cố lớn ảnh hưởng đến gia đình. Vì vậy, đây cũng là một chủ đề không dễ nói, đặc biệt với người trẻ. Khi còn ở tuổi 25, 28 hay 30, chúng ta thường cảm thấy mình còn rất nhiều thời gian phía trước. Những mối quan tâm hiện tại thường là làm sao để tăng thu nhập, phát triển sự nghiệp, mua nhà, xây dựng gia đình, đầu tư hay có một cuộc sống tốt hơn. Những câu chuyện về rủi ro thường được đẩy về một thời điểm nào đó trong tương lai, khi chúng ta “có điều kiện hơn” hoặc “ổn định hơn” rồi mới tính.

Mình từng hiểu tâm lý đó, bởi chẳng ai muốn đang ở giai đoạn đẹp nhất của cuộc đời mà phải ngồi nghĩ về những điều xấu có thể xảy ra. Nhưng sau nhiều năm gặp gỡ khách hàng, mình nhận ra rằng rủi ro không chờ đến khi chúng ta sẵn sàng. Nó cũng không quan tâm chúng ta đang có bao nhiêu tiền, đang ở độ tuổi nào hay còn bao nhiêu kế hoạch chưa hoàn thành.

Điều khiến mình suy nghĩ nhiều hơn cả lại không phải những trường hợp quá đặc biệt, mà là những gia đình vốn đang có một cuộc sống rất bình thường. Họ có công việc ổn định, có thu nhập tốt, có con nhỏ và những kế hoạch rõ ràng cho tương lai. Nhưng chỉ cần một người trong gia đình gặp vấn đề nghiêm trọng, dòng tiền có thể thay đổi, những khoản tiết kiệm có thể phải sử dụng, những kế hoạch dành cho con có thể phải điều chỉnh và cuộc sống vốn đang ổn định bỗng trở nên rất khác.

Từ những câu chuyện như vậy, mình bắt đầu hiểu rằng bảo hiểm không thực sự bắt đầu từ một hợp đồng. Nó bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản: Nếu một ngày khả năng tạo ra thu nhập của mình bị gián đoạn, những gì mình đang cố gắng xây dựng cho bản thân và gia đình sẽ được bảo vệ bằng cách nào?

Sau này mình nhận ra, khách hàng không thực sự mua một hợp đồng

Đây có lẽ là thay đổi lớn nhất trong cách mình nhìn công việc của mình.

Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, một người tham gia bảo hiểm đang mua một sản phẩm tài chính. Nhưng sau nhiều cuộc trò chuyện với khách hàng, mình nhận ra thứ họ thực sự muốn bảo vệ thường không phải là bản thân hợp đồng.

Có người muốn bảo vệ thu nhập của mình, bởi họ hiểu rằng nhiều năm học tập và làm việc mới tạo ra được khả năng kiếm tiền hiện tại. Có người muốn bảo vệ kế hoạch học tập của con, bởi họ không muốn một biến cố hôm nay khiến những dự định dành cho con phải dừng lại. Có người muốn nếu chẳng may mình không còn khả năng làm việc, cha mẹ hoặc người thân sẽ không phải gánh thêm một trách nhiệm tài chính quá lớn.

Và cũng có người đơn giản muốn cảm thấy yên tâm hơn rằng mình đã làm một phần trách nhiệm với gia đình.

Khi nhìn như vậy, mình thấy câu hỏi “Có nên mua bảo hiểm không?” đôi khi chưa phải câu hỏi quan trọng nhất.

Có lẽ câu hỏi nên là: “Trong cuộc sống hiện tại, điều gì là thứ mình mất nhiều năm để xây dựng và nếu nó bị gián đoạn, gia đình mình sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?”

Có thể đó là thu nhập. Có thể là tương lai của con. Có thể là khoản tiền mình đang tích lũy cho một mục tiêu lớn. Cũng có thể đơn giản là sự bình yên mà cả gia đình đang có.

Khi đã nhìn thấy điều mình thực sự muốn bảo vệ, lúc đó chúng ta mới có thể nói đến việc bảo vệ bằng cách nào.

Và bảo hiểm chỉ là một trong những công cụ có thể được sử dụng trong một kế hoạch tài chính phù hợp.

Càng làm lâu, mình càng nhìn tài chính theo một cách khác

Có một điều mình quan sát được ở khá nhiều người trẻ Việt Nam hiện nay là chúng ta rất giỏi nghĩ về việc kiếm thêm tiền, nhưng đôi khi chưa dành đủ thời gian để nghĩ về việc bảo vệ khả năng tạo ra tiền.

Một người có thể dành nhiều năm để học tập, xây dựng chuyên môn, phát triển sự nghiệp và đạt được một mức thu nhập tốt. Nhưng nếu phần lớn cuộc sống tài chính của họ phụ thuộc vào khả năng làm việc hiện tại, thì chỉ một biến cố về sức khỏe hoặc công việc cũng có thể tạo ra một khoảng trống rất lớn.

Vì vậy, càng làm lâu, mình càng không nhìn tài chính cá nhân chỉ qua câu hỏi “Bạn kiếm được bao nhiêu mỗi tháng?”. Mình quan tâm hơn đến những câu hỏi như: Nếu thu nhập giảm trong vài tháng, bạn có đủ nguồn lực để duy trì cuộc sống không? Nếu có một khoản chi phí lớn phát sinh, khoản tiền nào sẽ được sử dụng? Nếu người tạo ra phần lớn thu nhập trong gia đình gặp vấn đề, những mục tiêu quan trọng của gia đình có tiếp tục được hay không?

Những câu hỏi ấy không phải để khiến chúng ta sống trong lo lắng. Ngược lại, mình nghĩ một người chuẩn bị tốt sẽ có nhiều sự chủ động hơn trong cuộc sống. Khi có quỹ dự phòng, kiểm soát được nợ, có tài sản và có kế hoạch bảo vệ những rủi ro lớn, chúng ta có thể yên tâm hơn khi theo đuổi những mục tiêu dài hạn.

Có lẽ đây cũng là lý do mình ngày càng quan tâm đến việc đọc và chia sẻ những kiến thức về tài chính cá nhân. Bởi trước khi thay đổi một con số trong tài khoản, đôi khi chúng ta cần thay đổi cách mình suy nghĩ về tiền.

Nếu bạn cũng đang trên hành trình đó, mình muốn giới thiệu combo 2 cuốn sách"Thịnh vượng tài chính tuổi 30". Mỗi cuốn tiếp cận tiền bạc từ một góc độ khác nhau, nhưng đều có một điểm mình rất thích: chúng không chỉ nói về cách kiếm tiền, mà giúp người đọc suy nghĩ sâu hơn về cách mình sử dụng, tích lũy và đưa ra quyết định với tiền trong một chặng đường dài.

Mình không nghĩ một cuốn sách có thể ngay lập tức làm thay đổi tình hình tài chính của một người. Nhưng một góc nhìn mới có thể thay đổi một quyết định. Và một quyết định tốt, nếu được lặp lại trong nhiều năm, có thể tạo ra một cuộc sống rất khác.

Điều quan trọng nhất mình học được sau nhiều năm làm nghề

Nếu hôm nay có ai hỏi mình điều quan trọng nhất mình học được sau nhiều năm làm bảo hiểm là gì, có lẽ mình sẽ không nói về một sản phẩm hay một kỹ thuật tư vấn nào.

Mình sẽ nói rằng: điều quan trọng nhất là hiểu mình đang bảo vệ điều gì.

Bảo hiểm chỉ là công cụ. Phía sau công cụ đó là một câu chuyện lớn hơn về trách nhiệm, về gia đình, về những năm tháng mình đã dành để xây dựng sự nghiệp và về những điều mình không muốn một biến cố bất ngờ lấy đi.

Chúng ta không thể biết chính xác vài năm nữa thu nhập của mình sẽ là bao nhiêu. Không biết công việc sẽ thay đổi thế nào, sức khỏe ra sao hay cuộc sống sẽ đưa gia đình mình đến đâu. Có rất nhiều thứ nằm ngoài khả năng kiểm soát.

Nhưng chúng ta có thể lựa chọn cách mình chuẩn bị.

Và mình nghĩ đó là một trong những biểu hiện rất thực tế của sự trưởng thành về tài chính: không chỉ biết cách kiếm tiền, mà bắt đầu biết cách bảo vệ những gì mình đã mất rất nhiều thời gian để tạo ra.

Sau nhiều năm làm nghề, mình không còn nghĩ bảo hiểm là câu chuyện về việc “có nên mua hay không”.

Mình nghĩ nó bắt đầu từ một câu hỏi sâu hơn: Nếu một ngày cuộc sống không diễn ra theo đúng kế hoạch, điều gì là thứ mình muốn bảo vệ nhất?

Khi mỗi người tìm được câu trả lời cho câu hỏi đó, có lẽ chúng ta sẽ nhìn bảo hiểm khác đi.

Và cũng có thể, chúng ta sẽ bắt đầu nhìn chính cuộc sống của mình khác đi.

Lê Huyên

Nhà sáng lập Lê Huyên.